Nieuws Blijf op de hoogte

04.03.2014

Micro-economie en macro-economie voor beginners. En voor de Sp.a...

Afgelopen week geloofde ik niet wat ik hoorde tijdens het radionieuws met betrekking tot de aangekondigde sluiting in december 2014 van Heinz in Turnhout. Minister van Werk mevrouw Monica De Coninck noemde de aangekondigde sluiting en ontslagen “schandalig”. Tot daar kon ik haar nog volgen omdat ik dacht dat ze uiting gaf aan haar teleurstelling en frustratie over een falend beleid. Niets daarvan. Ze vervolgde haar uitleg: “Dit lijkt heel erg op een brute besparing in een mooi en rendabel bedrijf.” Om haar uitspraak nog wat meer kracht bij te zetten, vervolgde ze: “We hebben dat de laatste tijd al vaker gezien, dat zelfs rendabele bedrijven sluiten om te verhuizen naar andere plaatsen waar ze nog meer winst kunnen maken. Dan vraag je je af waarom ze die ingrepen doen.”

 

Hallo?!

Zo’n uitspraken zijn toch een aanfluiting van het gezond verstand en van de slachtoffers van dergelijke bedrijfsbeslissingen. Het is net alsof iemand zich zou afvragen waarom de energiefactuur voor het verwarmen van een nauwelijks geïsoleerde woning – nog zo’n stokpaardje van deze partij – zo hoog oploopt.

Ook ondergraaft een uitspraak als ‘we hebben dat de laatste tijd al vaker gezien’ het gezegde dat een ezel zich geen tweemaal aan dezelfde steen zou stoten…

De vraag stellen is ze beantwoorden: die bedrijven doen dat inderdaad om meer winst te maken. De echte vraag die de minister en haar collega’s dienen te stellen en te beantwoorden is daarom de volgende: waarom dienen commerciële ‘for-profit’ organisaties winst te maken? En liefst zo veel mogelijk.

 

Laten we ons daarom eerst naar het micro-niveau verplaatsen. Wanneer een persoon, zoals bijvoorbeeld een minister, maar meer nog een werknemer in een organisatie een bepaald budget heeft om zichzelf en zijn gezin te onderhouden, dan zal hij ook steeds proberen dit budget te maximaliseren. Dit kan op allerlei manieren: door loonsverhogingen te vragen, door hard te werken en promotie te maken, door bij te klussen, door de spaarrekening met de hoogste interestvoet te kiezen… Maar ook door aan de uitgavenkant als een goede huisvader te zorgen dat hij maximaal waar voor zijn geld krijgt. Door op zoek te gaan naar de goedkoopste vakantie, de goedkoopste wagen, of de beste kortingen te onderhandelen. Of het goedkopere kleedje voor zijn dochter te kiezen zodat hij twee stuks in plaats van een kan kopen. Of toch maar een kleedje te kopen en met het uitgespaarde geld samen naar de bioscoop te gaan. Daarbij vergeten veel mensen dat die goedkope kledingstukken misschien in landen worden geproduceerd waar men het niet zo nauw neemt met de arbeidsomstandigheden, of dat men in die verre vakantieoorden bediend wordt door medemensen die amper zelf kunnen overleven met een hongerloon. Maar je kan het mensen niet echt kwalijk nemen dat zij wat ze overhouden van hun zuurverdiende centen proberen te maximaliseren. Steeds zullen ze de ‘beste’ keuzes proberen te maken. Dat alles om uiteindelijk te zorgen voor continuïteit: een eigen huis, kinderen die kunnen studeren, hopelijk een rustige oude dag, iets om na te laten aan de kinderen.

 

Terug naar het macro-niveau. ‘For-profit’ bedrijven doen precies hetzelfde. Ze dienen winst te maken en zullen steeds afwegingen en keuzes maken over winstmaximalisatie. Hiervoor zijn er hoofdzakelijk drie redenen. Ten eerste dient een onderneming te zorgen voor continuïteit. De hoofddoelstelling van een organisatie is te streven naar het voortbestaan van de organisatie. Dat kan men hoofdzakelijk doen door ervoor te zorgen dat er voldoende financiële middelen zijn en blijven. Ten tweede dient een commerciële organisatie, die dus een behoefte en een vraag in de markt zo goed mogelijk probeert in te vullen, winst te maken en te maximaliseren, omdat die winst de organisatie zal toelaten om opnieuw te investeren in verbeteringen aan bestaande producten, in onderzoek en ontwikkeling van nieuwe producten. Opnieuw dient ze dit te doen om continuïteit en voortbestaan na te streven. Tot slot dient een organisatie ook voldoende winst te maken om de aandeelhouders te vergoeden in ruil voor kapitaal dat ze ter beschikking stellen. Indien de organisatie dit niet op een bevredigende manier doet, dan gaan de aandeelhouders met hun kapitaal ergens anders naar toe, en komt opnieuw de continuïteit van de onderneming in het gedrang. Men kan dit goed of slecht vinden, maar dit is nu eenmaal het systeem waarmee we in een groot deel van de wereld opgescheept zitten. Bijgevolg kan men daar dus maar beter rekening mee houden. Ook en zeker politici.

 

Daarom zijn die uitspraken van minister De Coninck zo wereldvreemd. Zij, beter dan de gewone burger, kent het economisch systeem. Zij weet dus perfect waarom bedrijven liefst zo veel mogelijk winst maken. Het bedrijf Heinz is in deze ook heel transparant en communiceerde duidelijk dat het tot de helft goedkoper kan produceren in Engeland. U leest dat goed: in Engeland, een lidstaat van de EU. Niet in China, niet in India, niet in een of ander land waarvan we automatisch veronderstellen dat de lonen erbarmelijk laag liggen. Me dunkt dat mevrouw De Coninck, haar partij en andere collega’s van andere strekking alvorens verontwaardigde uitspraken te lanceren, eerst wat huiswerk dienen te maken over de loonlasten en goed moeten nadenken hoe ze de economie en de bedrijven in ons land verder willen laten ontwikkelen. Hoe ze samen met de bedrijfswereld tot een betere samenleving kunnen komen, uiteraard in het belang van de ondernemingen, maar ook en vooral in het belang van de mensen.

Haar partij heeft samen met anderen historisch een fantastische strijd geleverd om te zorgen voor goede arbeidsomstandigheden en een eerlijk inkomen uit arbeid, maar haar partij zal er ook voor moeten zorgen dat er morgen eenvoudigweg nog arbeid is. Anders zijn de mensen niet zo heel veel met die mooie, verworven werkomstandigheden.

 

De bedrijven van morgen die zullen winnen, zijn de bedrijven die kiezen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Duurzaam ondernemen met een goede balans tussen economische prestaties (profit), de sociale kant (people) en ecologische voorwaarden (planet). Maar ‘profit’ of winst zal altijd een van de belangrijkste drijfveren blijven.

Wat we daarbij nodig hebben is duurzame politiek. Politiek op langere termijn, met visie. Politici die maatschappelijk verantwoord politiek bedrijven volgens deze 3P-benadering: met oog voor economische prestaties (profit), de mensen (people) én de ecologische voorwaarden.

 

Maar ik vrees dat dat de eerstkomende maanden tot aan de verkiezingen net iets te veel gevraagd is.